Program wychowawczy

PUBLICZNE GIMNAZJUM SIÓSTR SALEZJANEK IM. ŚW. DOMINIKA SAVIO W KRAKOWIE

 

 

PROGRAM WYCHOWAWCZY

 

 

Pierwszym i podstawowym faktem kulturalnym jest sam człowiek duchowo dojrzały – czyli człowiek w pełni wychowany, zdolny wychowywać siebie i drugich. Obecnie w wychowaniu zauważa się tendencję do jednostronnego przesunięcia w kierunku samego wykształcenia, co w następstwie manipulacji może prowadzić do całkowitej alienacji wychowania. Wobec tego pierwszym i zasadniczym zadaniem kultury w ogóle jest wychowanie. W wychowaniu bowiem chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem – o to, ażeby bardziej „był” a nie tylko więcej „miał” – aby więc poprzez wszystko co „ma”, co „posiada”, umiał bardziej i pełniej być człowiekiem. (św. Jan Paweł II)

 

 

  1. TOŻSAMOŚĆ I MISJA SZKOŁY

 

Publiczne Gimnazjum Sióstr Salezjanek im. św. Dominika Savio w Krakowie (zwane dalej szkołą) jest miejscem integralnej formacji człowieka w oparciu o zasadę personalizmu chrześcijańskiego do odpowiedzialności za siebie i za innych oraz za dobro wspólne w życiu rodzinnym i społecznym.

 

Szkoła jest:

  • katolicka, ponieważ przedstawia w Osobie Jezusa Chrystusa pełnię prawdy o człowieku i znajduje w nauczaniu Kościoła punkt odniesienia do różnorakich problemów ludzkich;
  • salezjańska, ponieważ w stylu działania przyjmuje założenia wychowawcze św. Jana Bosko i wskazany przez niego system prewencyjny, który karze wierzyć w potęgę dobra ukrytego w każdym młodym człowieku i dążyć do stworzenia środowiska wychowawczego nacechowanego atmosferą zaufania i rodzinności.

 

Misją i celem oddziaływań wychowawczych – realizowanych w szkole – jest ukształtowanie w młodym człowieku postaw dobrego chrześcijanina i uczciwego obywatela.

 

Wymaga to podjęcia działań wychowawczych na dwóch płaszczyznach:

  • wychowywać do wiary umacniając tożsamość chrześcijańską i łącząc wiarę i kulturę;
  • wychowywać do twórczego i odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym.

 

Elementem tożsamości szkoły, strażnikiem wartości i znakiem nadziei na przyszłość jest tworząca się w niej Tradycja.

Święta i wspólne świętowanie ma – w tradycji salezjańskiej – charakter wychowawczy. Wspólne świętowanie ma na celu przywołanie wartości, które są bazą i celem procesu wychowania, przezywanie radości serca we wspólnocie bliskich z codzienności, odniesienie rzeczywistości do perspektywy wieczności, wyrażenie postaw właściwych uczniom Jezusa wobec innych ludzi.

 

  1. PROPOZYCJA WYCHOWAWCZA SZKOŁY

 

Publiczne Gimnazjum Sióstr Salezjanek w Krakowie swoją misję wychowania młodych realizuje według systemu wychowawczego św. Jana Bosko, zwanego systemem prewencyjnym /uprzedzającym/. On inspiruje i charakteryzuje sposób posłannictwa wśród młodzieży, wymaga od wychowawców bezwarunkowego przyjęcia ludzi młodych, zdolności dialogu i uważnego wsłuchiwania się w ich prawdziwe potrzeby i aspiracje, tworzenia środowiska ożywionego obecnością bogatą w wartości ludzkie i chrześcijańskie.

 

  1. Zasady systemu prewencyjnego:

 

Realizowany system wychowawczy ks. Bosko dzięki osobistemu zaangażowaniu i świadectwu wspólnoty wychowawczej staje się duchowością.

Opiera się na trzech zasadach:

 

Zasadzie rozumu – zakłada wychowanie osoby  rozumnej, wolnej i uczciwej, zdolnej do poznawania prawdy, do dokonywania wyborów zgodnych z własnym sumieniem, do uzasadniania własnych decyzji i przyjęcia ich konsekwencji.

Z zasady rozumu wynikają:

  • akceptacja i szacunek dla każdej osoby z uwzględnieniem jej osobistych talentów i ograniczeń, jej osobistej drogi rozwoju i powołania,
  • towarzyszenie w osobistej drodze rozwoju integralnego każdego ucznia,
  • dialog jako forma budowania relacji międzyosobowych.

 

Zasadzie religii – zakłada wychowanie w ściśle określonym systemie wartości, dla których źródłem jest Ewangelia i nauczanie Kościoła katolickiego.

Warunkiem skuteczności wychowania jest współpraca człowieka: wychowawcy i wychowanka z łaską Bożą poprzez sakramenty, modlitwę i udział w życiu wspólnoty Kościoła.

 

Zasadzie miłości czyli miłość wychowawcza jest rozumiana jako troska o dobro wychowanka na drodze jego rozwoju.

Z zasady miłości wypływają takie postawy nauczyciela – wychowawcy wobec ucznia jak: szacunek, akceptacja zalet i braków, nadzieja w perspektywie przyszłości, poświęcenie, cierpliwość, pokora, wyrozumiałość, kultura bycia, przebaczenie, odpowiedzialność, roztropne wymagania, stanowczość, pokój serca, radość z sukcesów, /por. 1 Kor 13 /. Młody człowiek doświadczając takiej miłości przyjmuje ją jako własną postawę.

Realizacja zasady miłości domaga się asystencji wychowawczej – obecności stałej, aktywnej, przyjacielskiej, animującej i wspierającej wychowanka, która ma być znakiem obecności samego Boga.

 

  1. Wspólnota wychowawcza szkoły

 

Waga i skuteczność wychowania realizowanego przez szkołę dla dobra każdego dziecka domaga się współpracy wszystkich uczestniczących w jej misji na etapie (planowania, działania, weryfikacji).

Dlatego Publiczne Gimnazjum Sióstr Salezjanek im. Św. Dominika Savio realizuje swoje zadania wspierania integralnego rozwoju każdego ucznia we wspólnocie wychowawczej, którą stanowią:

  • wspólnota sióstr salezjanek;
  • nauczyciele i inni pracownicy szkoły;
  • uczniowie i ich rodziny;
  • osoby współpracujące ze szkołą w obszarze wychowania.

 

Podstawą współpracy w ramach wspólnoty wychowawczej są przyjęte w szkole, a wynikające z jej katolickiej i salezjańskiej tożsamości:

  • system wartości, dla którego źródłem są: Ewangelia i nauczanie Kościoła Katolickiego, historia i kultura narodu, wyzwania współczesnego świata;
  • system wychowawczy ks. Bosko rozumiany jako duchowość i jako metoda wychowawcza;
  • przyjęte zasady współpracy:
  • cała wspólnota wychowawcza uznaje pierwszeństwo rodziny w wychowaniu dzieci,
  • poszczególne grupy wspólnoty wychowawczej uznają i szanują swoją odrębność i specyfikę w realizacji procesu wychowania,
  • zwornikiem we współpracy wszystkich grup wspólnoty wychowawczej jest dobro młodych rozumiane jako konsekwencja prawdy o godności człowieka jako osoby i o powołaniu do świętości.

 

Pierwszym oddziaływaniem wychowawczym dorosłych, tworzących wspólnotę wychowawczą szkoły, jest świadectwo życia.

 

Całą wspólnotę wychowawczą ożywia charakterystyczny dla duchowości salezjańskiej duch rodzinny, który polega na:

  • szacunku i zaufaniu we współpracy;
  • jasności i szczerości relacji;
  • życzliwości i gotowości pomocy;
  • odpowiedzialności za realizację misji szkoły;
  • uczciwości i wspaniałomyślności w pracy;
  • otwartości i radości serca.

 

Nauczyciele – wychowawcy

 

Wzorem wychowawcy dla wszystkich uczestniczących w misji szkoły są św. Jan Bosko i św. Maria Dominika Mazzarello – założyciele Rodziny Salezjańskiej.

Każdy nauczyciel podejmując autoformację staje się wychowawcą i w relacji z uczniem zobowiązany jest wspierać go w jego rozwoju. W swoich działaniach kieruje się słowami ks. Bosko – Ojca i Nauczyciela młodych:

„Największym szczęściem dla dziecka jest świadomość, że jest kochane.”

 „Wystarczy, że jesteście młodzi, abym was kochał.”

 „Spotkacie ludzi bardziej wykształconych, zdolniejszych, bardziej uznanych ode mnie, ale nikt nie pokocha was tak jak ja was pokochałem.”

 „Wierzcie mi, że wszystko czym jestem, jest całkowicie dla was. Nie mam innego celu jak tylko troskę o wasze dobro moralne, umysłowe i fizyczne.”

 „Dla was się uczę, dla was pracuję, dla was żyję i także dla was gotów jestem oddać życie.”

 

Dla skuteczności wychowania w naszej szkole warunkiem pierwszym i najważniejszym jest osoba nauczyciela – świadka i mistrza tych wartości, które są źródłem i celem procesu wychowywania w szkole.

Nauczyciel dla uczniów jest:

  • prostym i autentycznym świadkiem wiary katolickiej i tych wartości, dla których ta wiara jest źródłem,
  • przykładem codziennych postaw i postępowania według Bożych przykazań i nauki Kościoła,
  • przyjacielem, który swoją miłość wobec nich wyraża akceptacją każdej osoby, cierpliwością, pokojem serca i pogodą ducha w relacjach, wyrozumiałością i stanowczością, wiernością zasadom i otwartością na konkretną rzeczywistość, pokorą i mądrością, optymizmem i roztropnością, radością serca i mocą ducha,
  • zdolny widzieć teraźniejszość każdego ucznia w perspektywie eschatologicznej człowieka, gotowy pomóc każdemu dziecku przeżywać najprostsze wydarzenia teraźniejszości ze względu na cel życia wiecznego,
  • kompetentny i kreatywny w zakresie powierzonych mu zadań i działań wychowawczych, dydaktycznych i organizacyjnych w szkole,
  • otwarty na współpracę z rodziną i całą wspólnotą wychowawczą.

 

  • Pracownicy szkoły

 

Na jakość propozycji wychowawczej mają wpływ wszystkie osoby, które są odpowiedzialne za funkcjonowanie szkoły, dlatego każdy pracownik szkoły jest postrzegany jako wychowawca.

 

  • Uczniowie

 

Wychowankowie, którzy są podmiotem procesu wychowawczego, mogą oczekiwać ze strony wychowawców obecności akceptującej, otwartej i przyjaznej, a jednocześnie wymagającej i wskazującej jasne cele na drodze ku dojrzałości. W tym procesie uczniowie mają stać się protagonistami.

 

Uczeń Publicznego Gimnazjum Sióstr Salezjanek:

  • akceptuje tożsamość i misję szkoły,
  • respektuje prawa i zasady obowiązujące w szkole,
  • chętnie podejmuje pracę nad sobą,
  • sumiennie wypełnia własne obowiązki,
  • swoje przyszłe życie buduje opierając się ma wartościach chrześcijańskich (miłość, miłosierdzie, prawda, piękno, dobro, uczciwość, odpowiedzialność, sprawiedliwość, posłuszeństwo, radość, męstwo, przebaczenie),
  • jest aktywny i odpowiedzialny na forum klasy i szkoły,
  • dba o kulturę osobistą,
  • buduje zdrowe, oparte na wzajemności i szacunku relacje rówieśnicze,
  • odważnie, krytycznie i z szacunkiem wyraża własne opinie,
  • szanuje osoby starsze.

 

  • Rodzice

 

Podstawowym prawem rodziny, wynikającym z jej natury i powołania jest jej pierwszeństwo w wychowaniu swoich dzieci.

 

Szkoła powyższe prawo uznaje jako priorytet we współpracy z rodziną, a swoje działania wychowawcze wobec dzieci rozumie i realizuje jako służbę rodzinie.

Od rodziców, którzy wybierają dla swoich dzieci naszą szkołę szkoła oczekuje akceptacji systemu wartości, dla których źródłem są Ewangelia i nauczanie Kościoła katolickiego oraz systemu wychowawczego ks. Bosko.

 

Współpraca szkoły i rodziny w obszarze wychowania polega na:

  • wspomaganiu rodziców w podnoszeniu kompetencji wychowawczych,
  • wspólnym planowaniu działań wychowawczych wobec dziecka,
  • ustalaniu działań wychowawczych właściwych rodzinie i szkole – nawzajem uzupełniających się dla realizacji celu, podejmowaniu razem współpracy z innymi instytucjami edukacyjnymi dla dobra dziecka.

 

Taka współpraca szkoły i rodziny wymaga:

  • szacunku i zaufania,
  • szczerego dialogu poszukującego dobra ucznia,
  • kreatywności i konsekwencji w działaniu.

 

  • Osoby współpracujące ze szkołą w obszarze wychowania

 

Nasza szkoła pełni swoją misję w konkretnym środowisku i czasie; jest otwarta na rzeczywistość w każdym jej wymiarze i na współpracę ze wszystkimi – którzy podzielają nasze cele wychowania młodych  na dobrych chrześcijan i uczciwych obywateli.

 

W gronie tych, z którymi współpracujemy są:

  • szkoły salezjańskie w Polsce i zagranicą,
  • szkoły katolickie w Polsce w ramach Rady Szkół Katolickich,
  • szkoły w Krakowie ze szczególnym uwzględnieniem szkół naszej dzielnicy,
  • wspólnoty kościelne przede wszystkim parafia i diecezja,
  • władze samorządowe dzielnicy i miasta,
  • instytucje i stowarzyszenia edukacyjne,
  • instytucje i stowarzyszenia kulturalne,
  • media katolickie i lokalne,
  • placówki naukowe i placówki doskonalenia nauczycieli.

 

Celem tej współpracy jest podnoszenie jakości pracy szkoły w obszarze wychowania oraz wdrażanie nauczycieli, rodziców i dzieci do aktywnego uczestniczenia w życiu społeczeństwa, do wzrastania przez wspólnotę, do odpowiedzialnego wspierania rozwoju środowiska.

 

 

  1. Rozwój integralny osoby

 

Z personalizmu chrześcijańskiego, który jest podstawą dla planowania, realizacji i weryfikacji wychowania w szkole katolickiej wynika pojęcie treść rozwoju integralnego osoby.

W naszej szkole rozwój integralny rozumiemy i wspieramy jako harmonię wielu wymiarów rozwoju, z uszanowaniem indywidualności każdego ucznia.

 

  1. Wartości

 

Publiczna Gimnazjum Sióstr Salezjanek pełni swoją misję wspierania integralnego rozwoju każdego ucznia  w systemie wartości, dla którego źródłem jest Słowo Boże i nauczanie Kościoła Katolickiego:

  • Bóg – ten który jest Stwórcą i Odkupicielem człowieka i świata, którego miłość nadaje sens życiu każdego człowieka i całego świata, którego łaska jest mocą dla każdego człowieka i całego świata;
  • Człowiek – każdy stworzony na podobieństwo Boga, obdarzony duszą nieśmiertelną, rozumem i wolna wolą jako osoba, wezwany do szczęścia na ziemi i w wieczności;
  • Rodzina – miejsce, w którym każdy człowiek na drodze swojego wzrastania doświadcza miłości i uczy się miłością żyć ; poznaje, doświadcza i przyjmuje do swego życia szlachetne postawy w relacji do Boga, drugiego człowieka i społeczeństwa;
  • Kościół – sakrament zbawienia, w którym człowiek rozwija swoją wiarę i staje się jej świadkiem w świecie;
  • Ojczyzna – jej historia i kultura są istotnym elementem rozwoju osoby
  • Prawda – jest podstawą formacji sumienia i kształtowania relacji z sobą, z Bogiem i z drugim człowiekiem;
  • Praca – jest dziełem człowieka, przez które człowiek indywidualnie wyraża siebie i rozwija się, a także ma swój udział w rozwoju całego świata;
  • Pokój – stan sumienia i serca człowieka wyrażający jego odwrócenie się od zła i zaangażowanie w czynienie dobra sobie i bliźnim;
  • Wiedza – owoc ludzkiego rozumu i serca, który rozwija człowieka i jego relacje z innymi ludźmi i całym światem;
  • Wolność – postawa rozumu, woli i emocji człowieka dla świadczenia dobra drugiej osobie, szczególnie słabszej, także za cenę poświęcenia.

 

 

  1. Patron szkoły

 

Patron szkoły – św. Dominik Savio – jest dla wszystkich grup wspólnoty wychowawczej wzorem życia i wzrastania, aż do świętości osiąganej przez wypełnianie własnych obowiązków.

 

Z jego postaci odczytujemy następujące wyzwania:

  • szacunek dla piękna i wielkości człowieka;
  • zaufanie wobec łaski Bożej w rozwoju młodych;
  • podejmowanie przez młodych coraz większej odpowiedzialności za swój rozwój;
  • pomoc rodzinie w wypełnianiu jej misji wychowawczej;
  • ważność wychowania integralnego, a szczególnie moralnego w szkole;
  • odpowiedzialność za wspieranie rozwoju życia duchowego;
  • kształtowanie u siebie i u młodych wrażliwości i prawości sumienia;
  • budowanie relacji życzliwości i zaufania między rodziną i szkołą;
  • kreatywne i oparte na wartościach zaangażowanie młodych w życie grupy;
  • włączanie się  młodych w życie społeczeństwa.

 

 

III.        DZIAŁANIA WYCHOWAWCZE SZKOŁY:

 

Mając na celu integralną formację osoby i jej harmonijny rozwój zwracamy uwagę na wszystkie wymiary życia ludzkiego: troszczymy się o sferę duchową, fizyczną, intelektualną, psychiczną oraz społeczną. W oparciu o wybrane wartości nakreślamy cele szczegółowe oraz dostępne nam środki i narzędzia pomocne w osiąganiu ich. Ogół zadań grupujemy w dwa bloki odpowiadające płaszczyznom pracy wychowawczej określonym przez obrany cel główny:

 

Aby być: „…dobrym chrześcijaninem…”

 

Cele szczegółowe:

  • ukazywanie Ewangelii w ścisłym związku z egzystencją;
  • odkrywanie wartości modlitwy;
  • podkreślanie znaczenia liturgii i życia sakramentalnego w budowaniu więzi z Bogiem;
  • popieranie rozwoju wiary rozwój praktycznej wiary,
  • troska o klimat radości i chrześcijański optymizm;
  • kształcenie umiejętności samooceny oraz pracy nad przemianą własnego charakteru.

 

Działania/środki pomocne w realizacji celów:

  • katecheza,
  • modlitwa poranna,
  • promowanie wartości życia sakramentalnego (Eucharystia, sakrament pojednania i pokuty),
  • przygotowywanie i oprawa świąt i uroczystości szkolnych,
  • rekolekcje wielkopostne, dni skupienia, spotkania i wyjazdy formacyjne,
  • okolicznościowe akcje charytatywne,
  • udział w wolontariacie i grupach formacyjnych,
  • asystencja – dialog i towarzyszenie ze strony wychowawców (pomoc w pracy nad sobą) i ich aktywna obecność wśród młodzieży,
  • elementy religijne wystroju klas (dekoracje świąteczne),
  • tydzień duchowości salezjańskiej,
  • przygotowanie do sakramentu bierzmowania,
  • współpraca z katolickimi zagranicznymi szkołami i instytucjami,
  • dostępność miejsca modlitwy w szkole,
  • realizacja tematyki religijnej na lekcjach języka polskiego.

 

Aby być „uczciwym obywatelem…”

 

Cele szczegółowe:

  • wychowywanie do uczciwości i samodzielności w zdobywaniu wiedzy;
  • pomaganie w odkrywaniu indywidualnych predyspozycji i pasji;
  • przygotowanie absolwentów do podjęcia nauki na dalszych etapach edukacyjnych;
  • pobudzanie i rozwijanie postawy kreatywności i wrażliwości artystycznej;
  • pomaganie w odkrywaniu własnej tożsamości;
  • kształtowanie umiejętności emocjonalnych i komunikacyjnych;
  • kształtowanie umiejętności samooceny i prezentowania własnych osiągnięć;
  • wychowywanie do przyjaźni i miłości;
  • troska o czystość i estetykę najbliższego otoczenia;
  • uwrażliwianie na potrzeby innych;
  • kształtowanie postawy szacunku wobec życia i zdrowia ludzkiego;
  • uczenie umiejętności współpracy w grupie: odpowiedzialności, rzetelności oraz sumiennego wypełniania obowiązków;
  • pielęgnowanie patriotyzmu.

 

Działania/środki pomocne w realizacji celów:

  • koła zainteresowań, pozalekcyjne zajęcia sportowe,
  • poradnictwo zawodowe,
  • zajęcia prowadzone przez psychologa i pedagoga szkolnego,
  • lekcje wychowania do życia w rodzinie,
  • tematyka godzin wychowawczych (z uwzględnieniem zasad savoir –vivre),
  • indywidualne rozmowy z uczniami,
  • konsekwentne przestrzeganie reguł i norm społecznych,
  • wspólne świętowanie, wyjazdy integracyjne, wycieczki, pielgrzymki, dni serca, zawody sportowe,
  • przygotowywanie, udział w imprezach kulturalnych (teatr, koncerty, wystawy),
  • promowanie kultury słowa,
  • działalność w harcerstwie,
  • realizacja projektów edukacyjnych,
  • formacja liderów (animatorów),
  • działalność SU,
  • redagowanie gazetki szkolnej,
  • prowadzenie strony internetowej szkoły,
  • kultywowanie świąt narodowych, ważnych wydarzeń i tradycji narodowych,
  • organizowanie spotkań z młodzieżą z innych krajów, okazywanie szacunku względem innych kultur,
  • warsztaty z zakresu profilaktyki.